Loop door de supermarkt en je ziet het overal: yoghurt met "PROTEIN" in vette hoofdletters, repen met "RIJK AAN EIWIT", zelfs Babybel-kaasjes met een eiwitclaim op de verpakking. Het oogt als een gezondheidskeurmerk, maar in de praktijk is het vooral een prijsopdrijver. Deze truc heeft inmiddels een eigen naam gekregen: protein washing. En die naam is niet overdreven, want het patroon is bijna overal hetzelfde: hetzelfde product, een paar gram extra eiwit, en een prijskaartje dat opeens flink hoger uitvalt.
Wat die claim op de verpakking eigenlijk betekent
"Eiwitrijk" is geen los marketingwoord, het ligt wettelijk vast. Een fabrikant mag een product pas "rijk aan eiwitten" noemen als minstens 20 procent van de energiewaarde uit eiwit komt. Voor de lichtere claim "bron van eiwitten" ligt die grens op 12 procent. Dat verschil staat zelden even groot op de verpakking: het woord "PROTEIN" prijkt vaak enorm op de voorkant, terwijl in de kleine lettertjes op de achterkant gewoon de lagere claim staat.
Consumentenorganisatie Test Aankoop ontdekte precies dit bij Special K Protein: de voorkant wekt de indruk van een eiwitrijk product, maar het etiket voldoet eigenlijk alleen aan de lichtere "bron van eiwitten"-claim. Bij Babybel Protein speelt hetzelfde: het kaasje bevat wel iets meer eiwit dan een gewoon Babybel'tje, maar lang niet genoeg om de stoere belofte op het wikkeltje waar te maken.
Waarom fabrikanten dit zo graag doen
Eiwit verkoopt. Sinds de proteïnehype vanuit de sportschool is overgewaaid naar het gewone winkelschap, durven fabrikanten flink te rekenen voor een paar extra grammen melkeiwit. Dierenwelzijnsorganisatie Wakker Dier analyseerde ruim 800 producten bij Albert Heijn, Jumbo en Plus en kwam uit op een gemiddelde meerprijs van 24 procent voor de eiwitrijke versie van een gewoon product, terwijl de kostprijs van dat extra eiwit zelf amper oploopt. Je betaalt dus vooral voor het etiket, niet voor de inhoud.
Brits onderzoek wees dit jaar op nog een ongemakkelijk patroon: veel producten die zichzelf "rijk aan eiwit" noemen, zijn tegelijk flink bewerkt. Om het verlies aan smaak en textuur te compenseren dat ontstaat als je gewoon voedsel volstopt met extra eiwit, grijpen fabrikanten naar zoetstoffen, verdikkingsmiddelen en smaakversterkers. Het patroon lijkt op wat we eerder zagen bij producten die zich als gezond verkopen terwijl ze vol verborgen suiker zitten: een opvallende claim op de voorkant, en een heel ander verhaal op de ingrediëntenlijst.
Hoeveel eiwit heb je eigenlijk echt nodig
Hier wringt de echte schoen. Volgens het Voedingscentrum heeft een gezonde volwassene gemiddeld 0,8 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag nodig. Voor iemand van 70 kilo is dat ongeveer 56 gram, een hoeveelheid die je met een doorsnee Nederlands eetpatroon van brood, zuivel, vlees, vis of peulvruchten al ruimschoots haalt. Het Voedingscentrum benadrukt bovendien dat supplementen of extra eiwitproducten voor vrijwel niemand nodig zijn, zolang je maar gevarieerd eet. Alleen zwangere vrouwen, mensen boven de 70, mensen die herstellen van een operatie en intensieve krachtsporters hebben een hogere behoefte, en zelfs die groep haalt dat doorgaans met gewone voeding.
Met andere woorden: het probleem dat deze producten beweren op te lossen, bestaat bij de meeste kopers simpelweg niet.
Hoe je protein washing herkent in het schap
Een paar vuistregels die bij elk product met een eiwitclaim werken.
- Draai het product om. Staat er alleen "bron van eiwitten" op de achterkant, terwijl de voorkant schreeuwt om "PROTEIN"? Dat is al een signaal.
- Kijk naar de ingrediëntenlijst in plaats van naar het label. Veel eiwitproducten zijn tegelijk flink bewerkt, met toegevoegde zoetstoffen en verdikkingsmiddelen.
- Vergelijk de prijs per 100 gram met de gewone versie van hetzelfde product. Vaak is het verschil groter dan de hoeveelheid extra eiwit rechtvaardigt.
- Stel jezelf de vraag of je überhaupt een tekort hebt. Eet je al zuivel, eieren, peulvruchten, vis of vlees, dan heeft dat extra proteïnesausje weinig toe te voegen.
Dezelfde alertheid is handig bij andere voedingstrends die massaal op verpakkingen verschijnen, zoals de vezelclaims rond fibremaxxing. Ook daar zegt een los buzzword op de voorkant weinig over de kwaliteit van het hele product.
Wil je toch meer eiwit binnenkrijgen zonder dat marketingbedrag, kijk dan eerst in het gewone schap. Een bakje kwark bevat van nature al zo'n 10 gram eiwit per 100 gram, twee eieren leveren samen ongeveer 13 gram, en een handje linzen of kikkererwten komt al snel boven de 8 gram per 100 gram. Geen van die producten heeft een opvallende claim nodig om dat waar te maken, het staat gewoon op het voedingswaardelabel.
Wat je morgen anders doet in de supermarkt
Je hoeft eiwitrijke producten niet te mijden, een bakje kwark met extra eiwit of een handje noten blijft prima. Maar laat je niet meer verleiden door een vet "PROTEIN"-label alsof dat automatisch een gezondere keuze betekent. Draai het product om, vergelijk de prijs, en bedenk dat een gevarieerd bord met gewone producten je eiwitbehoefte allang dekt. Wie structureel twijfelt of de dagelijkse voeding genoeg oplevert, vindt meer achtergrond in ons artikel over wat voeding voor je gezondheid kan betekenen. Het grootste eiwitrisico zit namelijk niet in een tekort, maar in een portemonnee die onnodig leegraakt bij de kassa.