In veel cafés in Nederland staat de zomerse drankenkaart stijf van de Aperol Spritz. Dat is geen verwijt - het drankje is simpel te maken, breed geliefd, en werkt. Maar de spritz als categorie is een stuk interessanter dan dat ene oranje glas. Met een beetje meer nieuwsgierigheid maak je thuis varianten die elke horecakaart verslaan - en voor minder geld ook.
Wat een spritz eigenlijk is
Een spritz is van origine een Noord-Italiaans drankje: een bittere aperitief of likeur, gecombineerd met prosecco of cava en een scheut spuitwater. De basisverhouding die altijd werkt is 3-2-1: drie delen mousserende wijn, twee delen aperitief, één deel bruiswater. IJsblokjes, een schijfje sinaasappel of citroen als garnering, en klaar.
De kracht van de categorie zit in die bittere component. Aperol is het bekendst, maar er zijn tientallen alternatieven - elk met een volledig ander smaakprofiel. Welke je ook kiest, het raamwerk blijft hetzelfde. Dat maakt experimenteren laagdrempelig: een flesje kost je hooguit 15 euro en je hebt meteen genoeg voor meerdere glazen.
Meer weten over de geschiedenis van klassieke cocktails? Lees ook ons stuk over de populaire cosmopolitan en zijn oorsprong.
Campari: stoerder en bitterder
Campari is de grote broer in de bitterfamilie. Intenser rood, kruidiger van karakter, en merkbaar bitterder dan Aperol. Waar Aperol zoet-fruitig is met een lichte bitterheid op de achtergrond, zet Campari die verhoudingen om: de bitterheid is het hoofdthema, met fruit als bijrol.
Voor een Campari Spritz gebruik je dezelfde 3-2-1-verhouding, maar vervang de sinaasappel door een schijfje grapefruit. Die extra bitterheid past beter bij het karakter van Campari en maakt het drankje frisser. Een waarschuwing: begin met iets minder Campari dan je gewend bent met Aperol, zeker als je het voor het eerst probeert. Campari heeft meer persoonlijkheid en de aanpassing kost een glas.
Limoncello: de friste variant voor warme avonden
Limoncello, de citroënlikeur uit Zuid-Italië, is de afgelopen jaren populair geworden in spritz-vorm en dat is terecht. Het resultaat is heel anders dan Aperol of Campari: fris, helder citrusachtig, en met een aangenaam lichte zoetheid. Combineer limoncello met prosecco, een klein scheutje spuitwater en een paar blaadjes munt voor een drankje dat uitstekend werkt op warme avonden.
Limoncello is bij elke slijterij te vinden, maar zelf maken is verrassend eenvoudig. Je hebt schillen van biologische citroenen nodig, wodka als alcoholbasis, suikerwater en een goede twee weken geduld. Het zelfgemaakte resultaat heeft meer diepte dan de meeste flessen uit de winkel. En het staat ook sterk als cadeau op een dinnerparty. Over goede voorbereiding gesproken: in ons artikel over de perfecte dinnerparty lees je hoe je zo een avond goed aanpakt.
Cynar: de meest onderschatte aperitief
Cynar is gemaakt van artisjok en een mix van kruiden, en het klinkt vreemder dan het smaakt. In een spritz geeft het een aardse, plantaardige diepte die je bij Aperol en Campari niet vindt. De bitterheid is intens maar niet overrompelend, en de nasmaak houdt langer aan.
Gebruik Cynar in een verhouding van 1 op 4 in plaats van de standaard 3-2-1, want het is geconcentreerder van smaak. Een stengel selderij als garnering versterkt het kruidige profiel en ziet er ook nog eens goed uit. Niet ieder café heeft Cynar op de kaart, maar bij gespecialiseerde slijterijen is het zeker te vinden. Wie van complexe en minder zoete smaken houdt, doet er goed aan dit te proberen.
Volgens het Wikipedia-artikel over Cynar dateert het merk uit 1952 en is het nog altijd een van de weinige grote aperitief-likeuren die volledig op plantaardige basis zijn gemaakt.
Alcoholvrije spritz: geen mindere keuze meer
De meest opmerkelijke ontwikkeling in de drankwereld van de afgelopen jaren is dat alcoholvrije alternatieven werkelijk goed zijn geworden. Merken als Lyre's Aperitif Rosso, Martini Floreale en Willow & Wolfe bieden opties die qua smaakcomplexiteit dichtbij de originelen komen - in tegenstelling tot de dunne, overzoete alternatieven van een jaar of tien geleden.
Gecombineerd met alcoholvrije bubbels - Oddbird Sparkling Blanc de Blancs en Noughty zijn de beste in dit segment - maak je een spritz die ook voor niet-drinkers, zwangere gasten of bestuurders de moeite waard is om te serveren. Niet identiek aan de alcoholische versie, maar zeker geen noodoplossing meer.
Wat je vanavond al kunt uitproberen
Je hebt voor geen enkele variant dure apparatuur nodig. Een breed wijnglas of ballon, goede ijsblokjes, en prosecco in het bereikbare segment. Investeer niet meer dan 12 euro in de wijn - zet die extra euros liever in de aperitief-component, want daar zit het smaaksverschil.
Campari en limoncello liggen bij elke Gall & Gall. Cynar vraagt iets meer zoekwerk maar is zeker niet zeldzaam. Koop volgende keer naast je vaste Aperol een tweede flesje mee en maak ze naast elkaar. Je zult merken hoeveel ruimte er zit in een drankje dat op het eerste gezicht simpel lijkt - en hoe snel je eigen favoriet verschuift.
Heb je zin om ook verder te experimenteren met drank als begeleiding van gerechten? Dan is ons artikel over hoe bier je maaltijd kan verrijken een goede volgende stap.